İŞTE BELGESİ
BİGASPOR’UN KURULUŞU 1920’DİR
İsmail Şen
Bigaspor’un kuruluş tarihinin 1920 olduğu hakkındaki iddiamın ve bu iddianın dayandığı kaynağın ilginç hikayesini paylaşmak istiyorum.
Bigaspor’un tarihinin bir parçası olan Kadir Atay’ın da konuya duyarsız kalmayacağı inancıyla, belgeler hakkında yazıyı Biga Çarşamba Postası’na göndermek istediğimi söylediğimde memnuniyetle karşıladı.
***
Öncelikle Bigaspor’un temelinin atıldığı Altın Hançer takımından nasıl haberdar olduğumuzu anlatmak isterim.
Birkaç yıl önce, İbrahim Dizman ile Ali Kömürcüoğlu Ağabey’e uğramış sohbet ediyorduk. Ali Ağabey, bizler için hazırladığı bazı belgeler olduğunu söyledi ve kasasından çıkardığı fotokopileri gösterdi…
Biga’nın futbol ve sinema tarihiyle ilgili belgelerde, İkizler sinemasının sahibi Recep İkiz’e sorulan sorular ve Recep Bey’in bu sorulara verdiği cevaplar yer alıyordu.
Konumuz Bigaspor olduğu için bu yazıda sadece futbol tarihi hakkındaki belgeyi paylaşacağım.
***
20 Ocak 1977 tarihli ve T.C. Biga Kaymakamlığı antetliilk belgenin üstündeki sayı ve konu kısmı şöyle:
“Sayı: 10-107/46-107
Konu: Biga Tarihi Hk.”
“İkizler Sineması Sahibi ve Eski Biga İdman YurduFutbolcularından Recep İkiz”e hitaben yazılan yazı şöyle başlıyor:
“İlçemiz yöresinin coğrafi durumu ve tarihsel oluşumu hakkında sıhhatli inceleme sonucu meydana getirilmiş, kaynak bir yanıt halen elimizde mevcut değildir.
Sinekçi Bucak Müdürü Hasan Kalmaz’a yöremizin durum ve tarihsel oluşumu hakkında bilgileri derleme görevi verilmiştir.
Eski Biga İdman Yurdu’nun bir müntesibi olmanız nedeniyle, ilçe yöresel tarihinin spor bölümü için, aşağıda ve sorular içerisinde sunulan bilgilerin derlenmesine lüzum ve zaruret hâsıl olmuştur.
Bir Biga evladı olarak, hizmetlerinizi esirgemeyeceğiniz ümidiyle, görev, siyasetinize tevdi olunmuştur.
Gereğinin ifasını saygılarımla rica ederim.”
Dönemin kaymakamı K. Macit Türet imzalı yazıda cevapları talep edilen sorular ve Recep İkiz’in verdiği cevapları anlam bütünlüğünü korumak için küçük düzeltmelerle ve birleştirerek aktarıyorum:
“Soru: İlçemizde bugünkü anlamda futbol hangi yılda başlamıştır?
Cevap: 1920 seneleri civarında benim getirdiğim yamuk bir futbol topu ile oynanmaya başlanılmış olduğunu hatırlıyorum. Bundan sonra Ömer Eyüp Okyay’larla Şakir Karakaş’ın getirmiş oldukları muntazam bir futbol topu ile o zamanki ağabeylerimiz Ali Kaptan Neşet, Hüseyin Bey’in Sami, Sefer Beylerin Zeki, Boşnak Mahallesinden Rıdvan, Şahabettin, Ömer, Eyüp, Şakir ve ben Altın Hançer kulübü olarak kuruldu. Kulüpte resimler vardır. Toplantı yerimiz Çınarlık’tı. 16. Fırka geldi. Onların subaylarının da bizim kulübe yardımlarıyla spor Biga’da daha canlandı.
Aradan yıllar geçtikten sonra Balıkesir’den Nuri YamutPaşa’nın yaveri Binbaşı Rasim (Şahin) Bey Kaymakam olarak Biga’ya geldi. Onun da yardımlarıyla Biga İdman Yurdu kuruldu. Şimdiki İkizler yazlık sinemasının yerindekibeyaz boyalı dört katlı bir bina İdman Yurdu binası oldu.
O günlerde kazaya Beşiktaş’ın meşhur kalecisi Resul Uğurlu baytar olarak tayin edilmiş diye bir söylenti dolaştı. Hemen kulübe başkan seçildi. Rasim Bey de o günlerde köylere telefonlar kuran müteahhide, İdman Yurdu’nun ne ihtiyacı varsa vereceksiniz, diye emir verdi. Biz de kulübe lazım olan ihtiyaç listesini oluşturduk. Malzemeyi almak için İstanbul’a ben gönderildim. Gramofon dahil, bir çok forma, potin, don ve saire aldım.
İşte Biga’da asıl spor 1920 senesinden sonra başladı. O zaman Biga’da 3 bar vardı. Her kahvede garsonlar vardı. Rasim Bey’in emriyle bütün garsonları toplanarak, şimdiAygen Oteli olan Topal Hakkı’nın bar ve gazinosunda İdman Yurdu menfaatine büyük bir balo verildi. Kulübe büyük menfaat sağlandı. Ayrıca birçok at koşuları tertip edilir, güreşler yapardık.
Beşiktaş kulübü de Baytar Resul Bey’in şahsi teşebbüsüyle Biga’ya gelmiş ve maç yapılmıştır.
Soru: Biga İdman Yurdu’ndan önce kurulmuş bir futbol derneği var mıdır? Varsa hangi yılda kurulmuştur ve adı nedir?
Cevap: Yukarıda da belirttiğim gibi 1920’de Altın Hançerismiyle kurulmuştur.
Soru: Biga İdman Yurdu hangi yılda ve hangi adreste, kime ait binada kurulmuştur?
Cevap: Kaymakam Rasim Bey’in kaymakamlığı senelerinde… Kaymakamlıkta vardır. Yer şimdiki yazlık İkizlersinemasının olduğu yerde İstipa’nın evinde kuruldu.
Soru: Biga İdman Yurdu’nun ilk başkanı ve yönetici üyeleri kimlerdir?
Cevap: Ali Kaptan, Hacı Mus’un Neşet ve yukarıda yazdıklarım.
Soru: Biga İdman Yurdu’nun ilk oyuncuları kimlerdir?
Cevap: İlk soruda söylediklerim…
Soru: Kulübün ilk antrenörü kimdir?
Cevap: O zaman antrenör yoktu.
Soru: Kulübün forması hangi renklerden oluşuyordu?
Cevap: Siyah, beyaz…
Soru: Kulüp nerelerden veya kimlerden nakdi yardım alıyor ve himaye görüyordu?
Cevap: Aidatlar, koşular, balolar, müsamereler…
Soru: Kulüp hangi ünlü maçları yapmıştır? Maç sonuçları ve tarihlerini hatırlıyorsanız lütfen yazınız.
Cevap: Tarihlerini hatırlayamam ama Biga İdman Yurduolarak Beşiktaş Şehitler Takımı ile oynanmıştır. Biga takımı Balıkesir – Bandırma muhteliti (karması) ile oynamıştır. Birçok defalar Gönen’le kavgalı maçlar yapılmıştır. Gönen – Biga ezeli rakiptirler. Gelibolu, Tekirdağ, Ezine, Çanakkale Türk Gücü ile maçlar yapıldı. Senesini hatırlayamıyorum ama Çanakkale şampiyonu olarak Manisa’ya gittik, mağlup olup döndük.
Soru: Kulüp hangi yılda kapanmıştır? Son futbolcuları kimlerdi?
Cevap: Kulüp kapanmamıştır. Devam etmesi lazım, belki ismi değişmiştir. Bizim devreden sonra veya bizimle olan arkadaşlar: Nuri Tugay, Muharrem Simaiş, İbrahim Simaiş, Hayri Aşçıoğlu, Kaleci İshak, Ali, Nihat, Şahin, Vehbi Yürük, Marangoz Nazmi, Ada’da bizim Muharrem, Polis Yaşar, Furuncu Hamdi, Terzi Sayit.
Soru: Sorular içerisinde bulunmayıp da Biga İdman Yurdutarihçesine geçirilmesinde fayda görülen konular varsa, onları da ayrıca yazabilirsiniz…
Cevap: Yukarıda anlattıklarımdan başka, 1928 senesinde Emvali Metruke binası olan şimdiki İkizler kışlık sineması Maliye’den satın alındı. Baytar Resul’ün, şahsi katkıları ve himmetiyle toplanan paralar, benim 880 liralık kredim ile bina vücuda getirildi. O sıralarda bir de zamanın savcısı İbrahim Bey’in Başkanlığında Biga İdman Yurdu Musiki Kolukurulmuştu. Azaları da hatırlayabildiğim kadarıyla Lise hocası Ayhan’ın babası Lütfü Bey, şimdi Çankaya gömleklerinin sahibi Zühtü Güven, Terzi Enver, Marangoz Sabri, Çaçan Hamdi’ydi.
İdman Yurdu’nun yeri, büyük, köşk gibi bir binanın üst katıydı. Alt katta da Şube Reisi Osman Bey’in memlekete almış veya aldırmış olduğu, şimdi Belediye’de olan bando vardı.
Yangın oldu. Bu meyanda İdman Yurdu binası da yandı. Satılığa çıkarıldı, ihale bize kaldı. Burası evvela zahire deposu oldu, daha sonra sinema. Şimdi Biga’nın 47 yıllık sineması olarak faaliyettedir.”
İşte Bigaspor’un tarihini 1920’ye ulaştıran belgenin hikâyesi ve içerdikleri bunlar.
***
Dönemin Kaymakamı K. Macit Türet, Sinekçi Nahiye Müdürü Hasan Kalmaz’ı Biga tarihi hakkında bir çalışma yapması için görevlendiriyor.
1977’de Recep İkiz’e eski bir Biga İdman Yurduoyuncusu olduğu için sorular soruluyor, Recep Bey de cevapları yazıyor.
Bu kitap muhtemelen yayınlanamadığı için Hasan Kalmaz1990’larda Biga Belediyesi’ne gidiyor ve kitap tekrar çalışılmaya başlıyor.
Bu sırada Belediye Meclisi üyesi olan Ali Kömürcüoğlu, dönemin Başkanı Şükrü Kemerli tarafından görevlendiriliyor. Kitabın ön çalışmaları Ali Bey’e veriliyor. Ne yazık ki kitap bu kez de yayınlanamıyor.
Ali Kömürcüoğlu Ağabey, elindeki belgeleri İbrahim Dizman ile bana gösteriyor ve bu önemli belgeler Biga gündemine giriyor.
***
Bu belgenin bize gösterdiği şu:
1920 yılında kurulan Altın Hançer, bir süre sonra Biga İdman Yurdu ismini alıyor. Biga İdman Yurdu, Recep Bey’in yukarıda da belirttiği gibi kapanmıyor, isim değiştiriyor. Bu takım da Biga Gençlik Kulübü’dür.
Biga Gençlik Kulübü ise 1966 yılında 18 Eylül Kulübü ile birleşerek Bigaspor adını alıyor.
Yani 1920’den itibaren kesintisiz olarak açık olan bir kulüp var ve birkaç kez isim değiştirmiş.
Bugün de takımlar isim değiştirebilir ve değiştiriyor da.
Özellikle sponsorluk anlaşmaları gereği bu sık sık yaşanıyor.
Ama hiçbiri kuruluş tarihini değiştirmiyor.
Üstelik bu belgeyi destekleyen, 1920’lerden itibaren gazete haberleri ve fotoğraflar da elimizde var.
Dolayısıyla Bigaspor’un gerçek kuruluş tarihi olan 1920’nin Genel Kurul’da görüşülerek kabul edilmesi ve bu şekilde kullanılması çok doğru olacaktır.
Bu kararı alanlar da Bigaspor’un unutulmaz simaları arasına girecektir.
***
Son olarak Bigaspor’un bir tarihinin yazılması gerektiğini de söylemek istiyorum.
Unutulmamalıdır ki kurumların tarihi, kişilerin hafızalarına emanet edilemeyecek kadar önemlidir.
Ve Biga’nın en önemli kurumlarından biri olan Bigaspor, bunu fazlasıyla hak ediyor…
Biga futbol tarihi hakkında Recep İkiz’e sorulan sorular ve cevapları içeren, Ali Kömürcüoğlu sayesinde günümüze ulaşan üç sayfalık belge…
İkiz Ailesi arşivinden temin ettiğimiz Biga Yangını sonrası Biga İdman Yurdu binasının yerine inşa edilen İkizler Sineması…
İkiz Ailesi arşivinden temiz ettiğimiz Recep İkiz’in 1920’de kurulan Altın Hançer takımı forması ile çekilmiş fotoğrafı…
